بررسي خداشناسي از منظر وحي با تكيه بر الميزان

جستار پيش‌رو بر آن است تا در حوزه خداشناسي كه از مهم‌ترين موضوع‌ها در عرصه معارف ديني به‌شمار مي‌رود، به دو مسئله مهم، يكي امكان شناخت موجود متناهي و محدودي چون انسان از اوصاف و افعال وجودي نامتناهي به نام خدا و ديگري بررسي مرزها و محدوده اين شناخت با تكيه بر تفسير الميزان بپردازد. بررسي از منظر وحي ما را به اين پاسخ‌ها رهنمون مي‌كند كه آيات فراوان نه تنها بر امكان شناخت خداوند دلالت دارند، بلكه بر ضرورت شناخت او نيز تأكيد مي‌كنند و آن را براي انسان، ممكن بر مي‌شمرند. اما اين معرفت به دو مقوله ذات و صفات الهي محدود مي‌شود. خداوند، نامتناهي و نامحدود است و ساير موجودات از جمله انسان محدود و متناهي هستند. موجود محدود نمي‌تواند بر وجود نامحدود احاطه يابد. لذا ممكن نيست مخلوقات خداوند بر ذات او آگاهي يابند و اساساً چنين شناختي ممتنع است. اما درباره شناخت اوصاف خداوند ميان متكلمان و فلاسفه مسلمان اختلاف است. علامه طباطبائي در الميزان ضمن باطل دانستن مسلك تعطيل و مسلك تشبيه، براين باور است كه اوصاف خداوند گرچه قابل شناخت هستند، اما معناي اين اوصاف در خداوند با مخلوقات متفاوت است.