مروري بر كاربرد فناوري چاپ سه‌بعدي در سامانه‌هاي نوين دارورساني

در فرايند چاپ سه‌بعدي، اجسام به‌كمك مدل ديجيتالي با قرارگيري لايه‌به‌لايه مواد روي هم ساخته مي‌شوند. در سال‌هاي اخير، كاربرد روش چاپ سه‌بعدي در ساخت فراورده‌هاي دارويي با قابليت رهايش كنترل‌شده دارو مورد توجه قرار گرفته است. از مزاياي اين روش مي‌توان به قابليت ساخت اشكال دارويي سفارشي براي هر بيمار با شكل هندسي پيچيده همراه با بارگذاري هم‌زمان چند دارو و مواد افزودني مختلف اشاره كرد. اين فن براي ساخت فراورده‌هاي حاوي داروهاي كم‌محلول، پپتيدها،‌ داروهاي قوي و دست‌يابي به الگوي رهايش چنددارويي استفاده مي‌شود. اشكال دارويي چاپ‌شده با اين روش بر اساس نياز هر بيمار با در‌نظر گرفتن سن، نژاد، وزن و جنسيت داراي اثربخشي بيشتر و سميت و عوارض جانبي كمتر هستند. چاپگرهاي سه‌بعدي از لحاظ روش كار و نوع مواد اوليه، انواع مختلفي دارند. در عرصه پزشكي سه نوع چاپگر شامل چاپگرهاي رسوبي نازلي، جوهرافشان و ليتوگرافي سه‌بعدي رايج‌تر هستند. ضروري است، براي به‌دست آوردن نيم‌رخ رهايش مطلوب دارو، پارامترهايي مانند پايداري دارو و ظرفيت بارگذاري آن در هر روش چاپ درنظر گرفته شوند. در اين مقاله، فن چاپ سه‌بعدي و سخت‌افزارهاي آن معرفي و پژوهش‌هاي انجام‌شده در سال‌هاي اخير در زمينه رهايش كنترل‌شده دارو نيز مرور مي‌شود.