عليت به معناي قطعيت يا هم‌ زماني يا حد فاصلي ميان آن دو؟

عليت از مسائل زيربنايي فلسفه بوده كه از ديرباز مورد توجه و بررسي فيلسوفان قرار داشته است. عليت در نگاه برخي فيلسوفان، با ضرورت و قطعيت گره خورده است. در اين نوشتار، نشان خواهيم داد كه اگرچه به دو گونه‌ي پيشيني و پسيني، سعي در اثبات عليت شده است، اين تلاش‌ها ناكام مانده‌اند. اصل ضرورت و قطعيت در زندگي و اثبات وجود آن در عالم خارج، در طاقت بشر نيست، چون عالم وجود، با ضرورت گره نخورده است. تفسير دقيق عليت همان تحقق تأثير و تأثر غيرقطعي، ميان دو امر متعاقب است كه تعاقب آن‌ها تا زمان حال، به هم نخورده است. عليت به معناي تأثير و تأثر، بديهي است، اما قطعيت و ضرورت از دل آن بيرون نمي‌آيد.