تحليل فراواني انواع ادبي در ادبيات مكتب‌خانه‌ا‌ي ايران

ادبيات عامه، بخشي از فرهنگ مردم است كه تخيل، احساسات، آرزوها و انديشه‌‌ها‌ي آنان را از نسلي به نسل ديگر منتقل مي‌كند و نشان دهنده معيار‌ها‌ي اخلاقي و زيباشناسي هر دوره از زندگي اقوام است. اساساً شناخت و بررسي ويژگي‌ها‌ي ادبي جوامع در گذار از تاريخ، بدون شناخت و بررسي ادبيات عامه، دشوار يا ناممكن است. از اين رو پژوهش در گنجينه غني ادبيات عامه و شفاهي ايران و بررسي ويژگي‌ها‌ي آن، اهميت خاصي دارد. اين پژوهش به منظور طبقه‌بندي آثار مطرح مكتب خانه‌اي و عامه ايران در گروه‌ها‌ي محدود و مشخص از نظر محتوا و مضمون و تعيين نوع ادبي آنها صورت گرفته است. براي تعيين نوع ادبي هر اثر از هفتاد داستان كتاب «ادبيات مكتب خانه‌اي» نوشته حسن ذوالفقاري و محبوبه حيدري، هر يك از داستان‌ها از جنبه سه متغير محتوا و مضمون، لحن و شيوه ارائه بررسي شده است و اين نتيجه حاصل گرديده كه ادبيات مكتب خانه‌اي بيشتر تحت تأثير نوع ادب تعليمي بوده است و انواع حماسي و غنايي داستان‌ها‌ي عامه از فراواني نسبتاً همساني برخوردارند. همچنين در اين پژوهش، نقش هر يك از زيرعامل ها در اين اثرگذاري به تفكيك بيان شده است.