بررسي كاركرد شاعرانه ضماير در «مثنوي معنوي»

مثنوي معنوي مولانا به عنوان يكي از برجسته ترين متون عرفاني ادبيات فارسي، از منظر شاعرانگي نيز ارزش هاي بسياري دارد. يكي از جنبه‌هاي شاعرانگي زبان در مثنوي، ضماير و نقش آنها در زيبايي لفظي و معنايي اين منظومه ارجمند است. در اين مقاله بر اساس آراي فرماليست هاي روسي درباره كاركرد شاعرانه زبان، ابتدا مفاهيم آشنايي زدايي و هنجارگريزي شرح داده شده و آنگاه به بررسي قاعده‌كاهي‌هاي معنايي، سبكي، نحوي و واژگاني و قاعدهافزايي ها در باب ضماير موجود در شواهد شعري مثنوي معنوي و ارتباط آنها با انديشه شاعر پرداخته شده است. نويسندگان در اين پژوهش نشان داده اند كه ضماير در مثنوي معنوي، نقشي گسترده و مهم در شاعرانگي و خيال انگيزي اثر برعهده دارند و غير از كاركردهاي زيبايي شناختي، بار قابل توجهي از انتقال مفاهيم و معناي اثر را نيز بر دوش مي‌كشند.