تقديم فعل و اغراض بلاغي آن در داستان «رستم و اسفنديار»

هدف مقالۀ حاضر اين است كه نقش «تقديم فعل» را در پروراندن زبان حماسي در داستان «رستم و اسفنديار» نشان دهد. «تقديم فعل» از مؤلفه‌هاي علم معاني است كه به نقش بلاغي آن در متون ادب فارسي، توجه چنداني نشده‌است. اين پژوهش به شيوۀ كتابخانه‌اي و بر مبناي نظريۀ «نظم» عبدالقاهر جرجاني انجام شده‌است. به‌منظور دستيابي به مقصود، تمام افعال مقدم‌شده بر ساير اجزاي جمله در داستان «رستم و اسفنديار» و بسامد آماري آن‌ها، با توجه به وجوه افعال و اغراض بلاغي و لحن جملات هر يك مشخص شده‌است. بررسي‌هاي آماري نويسندگان مقاله، بيانگر اين است كه تقديم فعل در كنار ضرورت وزن، با هدف برجسته‌سازي زبان و لحن حماسي داستان انجام مي‌گيرد و دلايلي چون تأكيد بر فعل در زبان حماسه و مقدم شدن پياپي افعال در چند مصراع يا بيت و اختصاص حدود نيمي از افعال مقدم‌شده به مضامين حماسي چون مفاخره و هشدار و تهديد و توبيخ و ملامت و وعده‌هاي پهلوانان، مي‌تواند مؤيد اين باشد كه تقديم فعل در حماسي‌تر شدن زبان داستان مؤثر بوده و فردوسي اين شيوۀ بلاغي را به همين منظور به‌كار برده‌است.