بررسي انواع هنجارگريزي در اشعار سيمين بهبهاني

يكي از مفاهيم مكتب صورت‌گرايي در بررسي متون ادبي، عنصر برجسته‌سازي است كه با عناويني چون هنجارگريزي و هنجارآفريني (قاعده‌افزايي) بحث مي‌شود. هنجارگريزي يكي از مؤثرترين روش‌هاي برجسته‌سازي زبان ادبي و آشنايي‌زدايي در شعر فارسي به شمار مي‌رود. بديهي است عدول از قواعد زبان معيار يا افزودن قواعدي بر آن، روشي بوده‌است كه بيشتر شاعران معاصر ازجمله سيمين بهبهاني براي آفرينش شعر، و ايجاد تمايز سبكي در دو حوزۀ زباني و موسيقايي از آن بهره گرفته‌اند. حال اين پرسش مطرح مي‌شود كه آشنايي‌زدايي‌هاي شعر سيمين در دو حوزۀ مذكور چه تأثيري در ميزان برجستگي و تشخص سبك شعر وي به نسبت با ساير اشعار معاصرانش داشته‌است؟ اين پژوهش نشان مي‌دهد كه در اشعار سيمين، هنجارگريزي در مقايسه با قاعده‌افزايي، بسامد فراوان و چشمگيري دارد. در ميان انواع مختلف هنجارگريزي، گونۀ معنايي ـ كه مباحث علم بيان و بديع معنوي است و جنبۀ تخيل را در شعر به اوج مي‌‌رساند ـ بيش از انواع ديگرِ آن ديده مي‌شود. در مقالۀ حاضر، سعي شده‌است تا فرايند هنجارزدايي و هنجارآفريني‌ها در اشعار سيمين كاويده شود.