حفظ زيباشناسي مبتني بر تفسيرپذيري استعاره در فرآيند ترجمه (بررسي تطبيقي روش‌هاي نيومارك در استعاره‌هاي خطبه شقشقيه)

از بارزترين وجوه زيباشناختي استعاره، قابليت «تفسيرپذيري» در آن است. مراد از تفسيرپذيري، خاصيتي است كه به‌موجب آن، امكان مشاركت خواننده در تكميل معنا و تصوير استعاره و در نتيجه تعامل او با نويسنده فراهم مي­شود. اين ويژگيِ استعاره در متوني همچون خطبه­هاي نهج­البلاغه نمود بيشتري دارد، زيرا اولين مشخصه متون خطابي، ارتباط نويسنده با خواننده است. نويسنده با بهره­گيري از ابزارهايي همچون استعاره تلاش مي­كند تا خواننده را به‌سوي انجام عملي كه شناخت لازم را درباره آن عمل به او ارائه كرده، بر­انگيزد. ازاين‌رو، در فرايند ترجمه متون خطابي، حفظ جنبه زيباشناختي استعاره، يك امر ضروري و البته شرط مقبوليت ترجمه به‌حساب مي­آيد. پژوهش حاضر با تكيه بر روش توصيفي ـ تحليلي و با استناد به راهبردهاي هفتگانه نيومارك، ترجمه استعاره را در خطبه سوم نهج­البلاغه و در سه ترجمه شهيدي، دشتي و گرمارودي مورد بررسي قرار داده است. برآيند اين پژوهش نشان مي­دهد كه براي حفظ زيباشناسي مبتني بر تفسيرپذيري استعاره، روش­هايي مناسب است كه محصول استعاري­تري ارائه مي­دهند. بدين‌ترتيب كه ترجمه تحت‌اللفظي (براي استعاره­اي كه بنا بر تصورات و تجربيات تقريباً مشترك ميان دو زبان بنا شده باشد)، ترجمه به استعاره­اي همسان و برابر (براي استعاره فرهنگ­بنياد كه دامنه زيباشناختي آن از محدوده گويشوران زبان مبدأ تجاوز نمي­كند) و ترجمه به تشبيه (براي مترجمي كه توان جستن يا ساختن استعاره­اي برابر را ندارد) پيشنهاد مي­شود. نتايج ارزيابي عملكرد مترجمان حاكي از آن است كه گرمارودي به­دليل بيشترين استفاده صحيح و مناسب از روش­هاي اوّل تا سوّم نيومارك، در حفظ تفسيرپذيري استعاره موفقيت بيشتري داشته است.