اثر كلات EDTA بر جذب سرب و كادميم توسط كلزا

سرب و كادميم از جمله عناصر سنگيني هستند كه از منابع گوناگون به آب، خاك، گياه و نهايتاً به زنجير‌ه‌ غذايي انسان راه مييابند و آسيب‌هايي جدي به سلامتي انسان وارد مي‌كنند. تاكنون روش‌هاي مختلفي براي پالايش خاك‌هاي آلوده بيان شده است. گياه‌پالائي يكي از روش‌هاي نويدبخش در اين زمينه است. هدف از گياه‌پالايي برداشت و استخراج حداكثري آلاينده از محيط خاك مي‌باشد. استفاده از كلات‌ها ازجمله شيوه‌هاي مؤثر در فراهمي زيستي عناصر سنگين است. لذا، در اين پژوهش پيامدهاي اتيلن دي‌آمين تترا استيك اسيد (EDTA) به‌عنوان يك كلات‌كننده شيميايي در افزايش جذب سرب و كادميم توسط كلزا (رقم اوكاپي) بررسي گرديد. اين پژوهش در شرايط گلخانه‌اي به‌صورت آزمايش فاكتوريل و در قالب طرح پايه كاملاً تصادفي با سه تكرار انجام شد. فاكتورها شامل: 1 كاربرد EDTA در دو سطح (صفر و 2.7 ميلي‌مول در كيلوگرم خاك)، 2 عنصر سرب در سه سطح (صفر ، 150 و 500 ميلي‌گرم دركيلوگرم خاك) و 3 عنصر كادميم در سه سطح (صفر، 3 و 10 ميلي‌گرم در كيلوگرم خاك) بودند. بدين‌‌منظور، يك نمونه خاك غيرآلوده انتخاب و با غلظت‌هاي مختلف سرب و كادميم آلوده شد. سپس بذر كلزا كشت گرديد و در پايان دوره رشد (هفت ماه پس از كشت) غلظت سرب و كادميم در گياه (كاه و كلش و دانه) و خاك اندازهگيري شد. نتايج نشان داد كه كاربرد EDTA حلاليت سرب و كادميم را در محلول خاك افزوده و منجر‌به افزايش جذب سرب در كاه و كلش (25.6 برابر) و دانه كلزا (11.2 برابر) و كادميم در كاه و كلش (12 درصد) گرديد. همچنين بررسي غلظت سرب و كادميم در كلزا نشان داد كه در كاه و كلش در تيمار‌هاي آلوده، غلظت كادميم (23.1- 7.35 ميلي‌گرم در كيلوگرم) در هر دو سطح EDTA و غلظت سرب (275.48-106.47 ميلي‌گرم در كيلوگرم) تنها در حضور EDTA در حد سميت مشاهده شد.