معرفت فلسفي و ايمان از منظر شيخ شبستري

يكي از موضوعات اساسي در شناخت حقيقت ايمان، تبيين چگونگي علم و معرفتي است كه شايستگي مبنا يا مقوّم بودن براي ايمان به خدا و ساير متعلَّقات ايمان ديني را دارا است. هدف اين نوشتار بررسي نسبتِ ميان معرفت فلسفي و ايمان و عدم كفايت اين دو نوع معرفت در مقايسه با معرفت شهودي، در تحقق و كمال ايمان حقيقي از منظر شبستري است كه با استناد به آثار ا‌و به‌ويژه منظومه‌ي معروف گلشن راز، انجام مي‌گيرد. در اين پژوهش دلايل نارسايي‌ها و محدوديت‌هاي معرفت فلسفي در ارائه‌ي معرفتي تام و ايجابي از خدا، كه مبنا يا مقوّم ايماني شاهدانه به او است، و تفاوت ميان معرفت بسيط و مركّب، و مفهوم دقيق ايمان از منظر اين عارف بررسي مي‌شود. سپس ساحت‌هاي فراسوي ايمان و كفر، يعني منزل فنا و سكر و دلال، از منظر وي، مورد كنكاش قرار مي‌گيرد. نتيجه‌اي كه از اين بررسي به دست مي‌آيد، اين است كه ايمان حقيقي و شاهدانه، تنها از راه معرفت شهودي و طريقه‌ي تصفيه و تزكيه‌ي نفس امكان‌پذير است و با سلوك در اين طريقه است كه عقل از شكوك و اوهام و خودخواهي‌ها و شوائب خيال و وهم رها مي‌شود.

.