نظريه‌ي «حيّ متأله» در سنجه‌ي آموزه‌هاي قرآن و عترت

از ديدگاه آيت‌الله جوادي آملي، تعريف انسان عبارت است از: حيّ متأله. اين مقاله درصدد است با روش تحليل منطقي، نظريه‌ي «حيّ متألّه» در تعريف انسان را مورد بررسي و نقد قرار داده و نظريه‌اي ارائه نمايد كه سازگاري بيشتري با آيات و روايات دارد. از جهت روشي، اولاً روش قرآن در معرفي مهم‌ترين ويژگي‌هاي ذاتي انسان، با مسير پيموده‌ شده در اين نظريه يكسان نيست و ثانياً حتي در حد استشهاد بر اين نظريه، مراجعه‌اي به روايات صورت نگرفته است. از جهت مبنايي، اين نظريه بر انگاره‌ي «حيوان بالفعل و انسان بالقوه بودن انسان در هنگام ولادت» استوار شده كه با مستندات قرآني و روايي سازگاري ندارد. ازنظر محتوايي، علاوه‌بر اينكه در اين نظريه، حيات متألهانه ويژگي بالفعل ذاتي نيست، سعه‌ي شمولي آن نيز افراد بسيار اندكي را شامل مي‌شود و آيات قرآن عامل خروج از انسانيت و سقوط به دوزخ را عدم‌ بهره‌مندي از عقل دانسته و روايات نيز مهم‌ترين ويژگي ذاتي انسان را عقل معرفي كرده‌اند.

.