نقد و بررسي اصالت ماهوي بودن سيد سند

اينكه اصالت با وجود است يا ماهيت، ازجمله مباحث كليدي و پراهميت در حكمت متعاليه است. ازآنجاكه بحث مزبور، همانند مباحث فلسفي فراوان ديگري در حكمت متعاليه، حاصل گفتمان فلسفي پيش از ملاصدراست، آن را مي‌توان در آثار فيلسوفان پيشاصدرايي نيز به‌ خوبي رديابي كرد. سيد سند (صدرالدين دشتكي) يكي از اين فيلسوفان است. قول مشهور (ملاصدرا و برخي از شارحان وي) بر اين است كه او اصالت ماهوي است. در اين مقاله پس از نشان‌ دادن مطابقت‌ نداشتن سخنان سيد سند با اصالت ماهيت، اين نتيجه به ‌دست ‌آمده است كه اولاً ادعاي اصالت ماهوي بودن سيد سند كه شارحان ملاصدرا مطرح كرده‌اند، بر اقوال ملاصدرا در اين زمينه مبتني است. ثانياً چنين به‌ نظر مي‌رسد كه ادعاي ملاصدرا نيز براساس خوانش دقيق از عبارت‌هاي سيد سند نيست، اگر نگوييم در مراجعه‌ي ناقص او به عبارت‌هاي سيد سند ريشه دارد. لذا به‌ نظر مي‌رسد كه نمي‌توان سيد سند را اصالت ماهوي دانست.