نظام جنس دستوري در گويش جوشقاني

در اين پژوهش نظام جنسيت دستوري در گويش جوشقاني، يكي از گويش­ هاي مركزي ايران، بررسي شده­ است. ابتدا، ضمن تعريف جنسيت دستوري به بيان پيشينه و مباني نظري پژوهش پرداخته شده است. داده­ هاي اين پژوهش از گويش­وران بومي و از گفتار افراد بي­ سواد و يا كم­ سواد ضبط شده و پس از طبقه­ بندي آنها بر اساس رويكر رده ­شناختي كوربت (1991 و 2007) تحليل شده‌اند. جنسيت دستوري در اين گويش شامل يك تمايز دوگانۀ مذكّر و مؤنث در تمامي اسم ­ها مي­باشد كه با اضافه­كردن وند –æ در اسم مذكّر و – e در اسم مؤنث ظاهر مي­شود. تظاهر ساختواژي جنسيت تنها در سوم شخص مفرد صورت مي­گيرد و در ديگر اشخاص جنسيت ظاهر نمي شود. جنسيت در اين گويش به جانداران اختصاص ندارد و اسامي بي‌جان و اشياء نيز نشانۀ جنسيت دارند.در اين پژوهش هم­چنين به معيارهاي تعيين جنسيت براي غيرجانداران پرداخته شده است. برخي از معيارها مانند اندازۀ اشياء، همراهي مفهومي، جنسيت افسان ه­اي و نيز معيارهاي آوايي در تعيين جنسيت در اين گويش نقش دارند. در رده­ بندي زبان­ها از لحاظ جنسيت، اين گويش در زمرۀ زبان­هايي قرار مي­گيرد كه از دو نوع جنسيت مذكّر و مؤنث برخوردارند كه تنها در اسم مفرد ظهور پيدا مي­كند و در صورت­هاي جمع، اسم از نشانۀ جنسيت برخوردار نيست. در اين گويش جنسيت خنثي وجود ندارد. بنابراين، اين گويش داراي نظام­ همگرا در جنسيت دستوري است. اين مقاله به بررسي جهاني‌هاي گرينبرگ در مورد جنسيت نيز مي‌پردازد و نشان مي‌دهد كه همۀ جهاني‌هاي تلويحي گرينبرگ در مورد جنسيت در اين گويش صادق است.