بررسي اثر سرمايه انساني و بهره‌وري نيروي كار بر مصرف انرژي در بخش هاي مختلف اقتصاد ايران

بررسي رفتار مصرف انرژي در بخش­هاي مختلف اقتصاد، گامي اساسي و مهم براي برنامه­ريزي و مديريت مصرف انرژي است. با توجه به اين كه ايران داراي منابع غني و گستردۀ انرژي، مخازن بزرگ نفتي و گاز طبيعي، معادن عظيم زيرزميني و پتانسيل بالقوۀ انرژي است، تعيين عوامل موثر بر مصرف انرژي مي­تواند در تبيين سياست­هاي بخش انرژي، كمك مؤثري كند. به همين منظور اين مطالعه به بررسي آثار سرمايه انساني و بهره­وري نيروي كار بر مصرف انرژي در بخش­هاي كشاورزي، صنعت و خدمات ايران با بهره­گيري از روش داده­هاي تابلويي در بازۀ زماني 1375 تا 1395 پرداخته است. نتايج بررسي­ها نشان داد كه سرمايه انساني، بهره­وري نيروي كار، اثر تقاطعي سرمايه انساني در بهره­وري نيروي كار و مجذور ارزش­افزوده بخش­هاي اقتصادي داراي تاثير منفي و ارزش­افزوده تاثير مثبت بر مصرف انرژي در بازۀ زماني مورد بررسي داشته اند. به طوري كه بر اساس نتايج تخمين مدل، آثار متقابل متغيرهاي سرمايه انساني و بهره­وري نيروي كار در بخش­هاي اقتصادي تأثير منفي و معني‌دار در سطح بحراني يك درصد بر مصرف انرژي داشته است كه اين ضريب تلويحا‍ً اين واقعيت را بيان مي‌دارد كه با افزايش سرمايه انساني و لذا بهبود بهره­وري نيروي كار، مسير صرفه­جويي در مصرف انرژي هموار     مي­گردد. همچنين ضرايب برآورد شده براي متغيرهاي ارزش­افزوده و مجذور ارزش افزوده فعاليت­هاي اقتصادي، بيان­كننده يك رابطه به شكل U معكوس ما­بين ارزش­افزوده بخش­هاي اقتصاد و مصرف انرژي مي­باشد.