پژوهشي در باب زمينه‌هاي نظري انفصال و اتّصال گفتماني

A Survey of the Theoretical Frameworks of Discourse Engagement and Disengagement

يكي از روش‌هايي كه در دهه‌هاي اخير در روايت‌شناسي باب شده، متأثر از تحليل نشانه- ‌معناشناختي گفتمان است كه خود از رويكردهاي زبان‌شناسي تعاملي به‌شمار مي‌آيد. در تحليل نشانه- ‌معناشناختي گفتمان، نشانه‌هاي منفرد اهميت چنداني ندارند و توجه بيشتر معطوف به نظامي فرايندي است كه معنا به‌واسطۀ آن و طي جرياني پويا و سيال شكل مي‌گيرد. در همين راستا، يكي از موضوعاتي كه در تحليل چگونگي تحقق گفتمان مطرح مي‌شود، انفصال و اتصال گفتماني است. با اين همه، باوجود دقايقِ نظري ديدگاه انديشمنداني همچون گرماس، فونتني و كورتز ديده مي‌شود كه كاربست عملي اين مبحث در تحليل متون ادبي فقط به يك‌دسته تحليل‌هاي صوري منتهي شده كه نه‌تنها با رسالت نظري بنيان‌گذاران اين ديدگاه در تعارض است؛ بلكه موضوع پويايي معنا را ناديده مي‌گيرد. به همين سبب، پژوهش حاضر درپي آن است كه ضمن بازانديشي در برخي زمينه‌هاي نظري انفصال و اتصال گفتماني، به‌منظور تقويت كارايي اين رويكرد به طرح چند موضوع مغفول‌‌مانده بپردازد. البته، برخي از اين پيشنهاده اساساً تازگي دارد؛ اما بعضي از آن‌ها اگرچه در تأملات نظريه‌پردازان مذكور به‌شكل صريح يا ضمني يافته مي‌شود، به هر روي، در تحليل نهايي مغفول مانده است.

no ab