بررسي انديشه‌هاي عرفاني- تربيتي كتاب كشف‌المحجوب هجويري بر اساس نظريۀ خودشكوفايي آبراهام مزلو

كشف‌المحجوب يكي از متون مهم عرفاني است. اين كتاب و نيز ساير متون عرفاني به دليل مطرح نمودن مفهوم انسان كامل، قابليت بررسي از ديدگاه روان‌شناسي كمال و به طور ويژه، نظريۀ خودشكوفايي آبراهام مزلو را دارند. مزلو در نظريۀ خود، ملاك‌هايي براي افراد خود شكوفا برمي‌شمارد. اين ملاك‌ها كمابيش در حالات و كردار عارفان قابل مشاهده است. به همين منظور در اين پژوهش، پس از ذكر توضيحات لازم در مورد كتاب، مفاهيم و اصطلاحات مربوط به نظريۀ مزلو بيان شده و شواهدي از متن ذكر شده است. مي‌توان گفت ديدگاه نويسندۀ كشف‌المحجوب با نظريۀ خودشكوفايي مزلو شباهت‌هايي دارد، اما هنوز تا تطبيق كامل با آن فاصله دارد. توزيع فراواني عوامل فردي خودشكوفايي نسبت به عوامل اجتماعي آن نشان مي‌دهد كه شيوۀ تربيت عرفاني هجويري در كتاب كشف‌المحجوب، بيشتر يك شيوۀ خودسازي فردي است تا اجتماعي. بنابراين اگر چه هر دو نفر، ملاك‌هاي كمال يا خودشكوفايي را بيان مي‌كنند، اما نوع نگاه هجويري نسبت به مسألۀ خودشكوفايي با نگاه مزلو متفاوت است.