اعتبارسنجي خبر واحد در روايات اعتقادي

سنّت پس از قرآن مهمترين منبع معرفت ديني است كه وصول به آن از طريق خبر متواتر و خبر واحد امكان‌پذير است. خبر واحد در حوزه عمل و احكام مورد پذيرش است، اما در حوزه اعتقاد و انديشه از زمان هاي دور يكي از دشوارترين و پر اختلاف‌ترين مباحث در ميان متفكران مسلمان بوده و هست. خبر متواتر و خبر واحد همراه با قرائن قطعي در تمامي حوزه‌هاي دين، معتبر و در آن اختلافي نيست. اما مسأله اصلي اين است كه آيا خبر واحد غير قطعي در حوزه عقايد ارزش دارد يا خير؟ در اين نوشتار به روش توصيفي تحليلي خبر واحد معتبر از سه جهت بررسي شده است: به عنوان حجت و علم تعبدي، به عنوان مفيد ظن شخصي يا نوعي و از جهت مضمون. اين نوع خبر به عنوان حجت و علم تعبدي در اصول عقايد كارايي ندارد و بكارگيري آن در اصول عقايد، دور باطل را در پي دارد. به عنوان مفيد ظن نيز كاربرد ندارد؛ زيرا در اصول عقايد، مطلوب بالذات، معرفت و علم است و ظن به تنهايي ارزشي ندارد. اما از جهت مضمون و با قطع نظر از سند و حجيت آن، از اهميت و ارزش بالايي برخوردار است.