مطالعه تطبيقي روش‌شناسي تفاسير موضوعي «موضوع محور»‏ و مكتب اثبات‌گرايي ‏

بررسي روش‌شناسي تفسير موضوعي، نقش بسزايي در تعيين اقسام آن دارد. اين پرسش كه تفسير موضوعي در بررسي تطبيقي با چه روش‌شناسي‌هايي قرار مي‌گيرد و بر مبناي آن داراي چه ويژگي‌هايي است، محور اين پژوهش قرارگرفته است.بر اين اساس، نوعي از تفسير موضوعي قرآن‌كه در آن مفسران، آيات مربوط به يك موضوع را گردآوري و ديدگاه قرآن درباره آن را ارائه مي‌نمايند، تفسير «موضوع محور» ناميده شده و به لحاظ روش‌شناختي با يكي از مكاتب علوم انساني به نام مكتب اثبات‌گرايي، مورد بررسي تطبيقي قرارگرفته و وجوه اختلاف و اشتراك آن‌ها آشكارشده است.اين پژوهش به شيوه توصيفي تحليلي مي‌كوشد تا ويژگي‌هاي «ديدگاه قرآني»  در تفاسير موضوع محور را در تطبيق با مكتب اثبات‌گرايي معرفي نمايد. اثبات‌گرايان و مفسران «موضوع محور» قرآن كريم، از جهت مباني مهمي مانند معناداري گزاره‌هاي ديني، واقع‌نمايي زبان قرآن و قلمرو واقع با يكديگر اختلاف دارند. از سوي ديگر بر اساس ظرفيت هاي روش‌شناختي مكتب اثبات‌گرايي و جايگاه «نظريه» در آن، ديدگاه قرآني مبتني بر تفاسير موضوع محور،«نظريه قرآني»، مي‌بايد داراي ويژگي هاي مهمي مانند:  ابتناء بر آيات محكم، تبيين روابط علي و معلولي مبتني بر اصول عقلي، جهان‌شمولي و قابليت انتقال بين الاذهاني باشد.