چيستيِ ايمان در قرآن كريم به روش تحليل محتواي كيفي

چيستي ايمان، يكي از مهم­ترين سؤالاتي است كه در درازناي تاريخ اسلام، ذهن مفسران و متكلمان اسلامي را به خود مشغول ساخته است. برخي بر يك ركن، گروهي بر دو ركن، بعضي بر سه ركن و عده­اي بر چهار ركن اصلي در تعريفِ چيستيِ ايمان، مستند به آيات قرآن، تأكيد ورزيده­اند. در اين پژوهش، ديدگاه قرآن، در باب چيستيِ ايمان به دور از منازعات متكلمان و مفسران و تنها با تمركز بر آيات قرآن، به شيوۀ مستند، مستدل و متن­محور و با روش تحليل محتواي كيفي؛ استخراج، گزارش و تحليل شده تا زمينه براي پاسخ به سؤال پيش­گفته فراهم آيد. از مطالعۀ تحليلي آيات مربوط به ايمان در قرآن به دست مي­آيد كه ايمان به معناي تصديق و مراد از تصديق، يقين است كه در قلب، جاي دارد و از همين رو، ايمان امري قلبي است. نيز همۀ گونه­هاي متعلَّقات ايمان در قدسي بودن مشتركند. نتيجه اينكه ايمان، تصديقِ امرِ قدسي است. ايمان، داراي مراتب، اختياري، قلبي و متقابل با كفر است و پس از اسلام و پيش از تقوا، احسان، اطمينان، بِرّ و صدق قرار مي­گيرد.