موضع فارابي در جريان ترجمه

جريان ترجمه در دوران خلفاي عباسي، تحولي سترگ در فرهنگ و تمدن اسلامي پديد آورد و ازاين‏رو، آثار و پيامدهاي اين جريان و واكنش‏هاي افراد مختلف از جهات متعدد قابل بررسي و تحقيق است. يكي از اثرگذاران اين تحول عظيم، فارابي، شاگرد متي‌بن‌يونس، از مترجمان بيت‌الحكمه است. نقش فارابي در جريان ترجمه اين‏گونه ارزيابي مي‏شود كه او در ميان دو جريان متضادِ حاميان و مدافعان ترجمه (كساني كه دانش و فرهنگ و تمدن ترجمه‏اي را به‏طور كامل پذيرفته بودند و كوشيدند همه معارف را با معيار متون ترجمه‏اي تفسير كنند) و مخالفان و دشمنان آن (كه هيچ‏يك از معارف و علوم ترجمه‏اي را نپذيرفته بودند و آن را جزء علوم گمراه‏كننده مي‏دانستند) راه اصلاح و انصاف را در پيش گرفت و منصفانه به نقد و بررسي آن پرداخت. او از يك طرف گاه با نقد ترجمه مترجمان بيت‌الحكمه، در اصلاح فهم و ترجمه آنان همت گماشت و از سوي ديگر، براي وحدت ميان دين و فلسفه كوشيد و آموزه‏هاي ديني را تحليلي فلسفي و عقلاني نمود و در تقريب آراي فيلسوفان يوناني با معارف دين اسلام تلاش و فلسفه اسلامي را پايه‏گذاري كرد.