بررسي اشكالات وارد شده بر نظريه آقاعلي مدرس زنوزي درباره معاد عنصري

ملاصدرا با كمك جسم مثالي و خواص آن، گام بلندي براي تبيين خردپسند بسياري از آموزه‌هاي شرع مقدس اسلام درباره معاد جسماني برداشت. اما به اعتقاد مدرس زنوزي، بسياري از ادله نقلي معاد را نمي‌توان تنها با جسم مثالي توجيه و تبيين عقلي كرد. به همين دليل، ايشان براي تكميل نظريه ملاصدرا و تبيين عقلاني همه آموزه‌هاي معاد، نظريه‌اي بديع ارائه نمود. بر اساس اين نظريه، بدن عنصري پس از جدا شدن از نفس جزئي خود، تحت تدبير نفس كلي قرار مي‌گيرد و به تكامل جوهري و استكمال ذاتي خويش ادامه مي‌دهد تا اينكه به‌‏تدريج به بدني تبديل مي‌شود كه صلاحيت صعود به‌‏سوي نفس جزئي و اتحاد مجدد با آن را مي‏يابد. اين ديدگاه، مخالفت‌ها و موافقت‌هايي را از سوي فيلسوفان بعدي، به‏‌ويژه پيروان حكمت متعاليه به دنبال داشت. در اين مقاله، كوشيده‌‏ا‌‌يم با پاسخ دادن به اشكال‌هاي واردشده بر ديدگاه زنوزي، تفسير صحيحي از آن ارائه كنيم