سنجش شناخت در محتواي موسيقي در نظام معرفت‌شناسي حكمت متعاليه

محتواي موسيقي از آن ‌جهت‌ كه صرفاً بيانگر عواطف و احساسات انساني است، چيزي بيش از يك احساس عاطفي در نفس مخاطب به وجود نمي‏آورد. بنابراين، واقعيتي كه موسيقي ما را با آن مواجه مي‌كند، همان انفعال عاطفي است؛ نه چيزي بيش و نه چيزي كمتر. ازآنجاكه اين قسم مُدرَكات، در شمار مُدرَكات حضوري نفس انساني است، متصف به كذب نمي‏شود؛ اما ازآنجاكه بر مبناي هستي‌شناختي حكمت متعاليه، تشكيك مراتب بر همه مراتب وجود حكم‏فرماست، مي‌توان به تناسب تكامل‏يافتگي هر نفس، محتواي موسيقي منبعث از آن نفس را، متصف به وصف «عالي» و «داني» دانست. ازاين‌رو، هرچه ميزان اتصاف نفس به اوصاف امكاني و حدود ماهوي كمتر باشد، انفعالات ايجادشده در آن نيز عالي‏تر خواهد بود. اين مقاله درصدد است كه «ملاك شناخت» و «معيار شناخت» را در محتواي موسيقي بر مبناي معرفت‌شناختي حكمت متعاليه مورد بررسي و تفصيل قرار دهد.