تناسب معنايي مفهوم ذهني و محكي عنه

موضوع اين جستار، تناسب معنايي مفهوم ذهني و محكيٌ عنه آن است. پرسشي كه طرح مي‏شود اين است كه: آيا بين مفهوم ذهني و منشأ انتزاع و مطابق خارجي آن مناسبت وجود دارد؟ در پاسخ، اين فرضيه به اثبات مي‌رسد كه هر مفهوم ذهني با منشأ انتزاع خود مناسبت دارد. روش پژوهش حاضر، توصيفي ـ تحليلي با تأمل و تحليل مفهومي است. بحث از نسبت مفهوم ذهني با منشأ انتزاع آن، از مباحث مبنايي به‌ شمار مي‌رود كه نتيجه آن در برخي مسائل فلسفي اثرگذار است. مهم‌ترين نتايج پژوهش حاضر عبارت‏اند از: 1. هر مفهوم با محكيٌ عنه و مطابق عيني و ذهني آن، مناسبت دارد. 2. انطباق مفهوم ماهوي بر مصداق در نظام فلسفي حكمت متعاليه، بر اساس نشآت وجود، تطابق عوالم و وحدت ماهوي حقايق وجودي است. 3. معقول ثاني منطقي بر مبناي وجود ثابت و مثبتٌ له در ظرف اتصاف و عروض، يعني ذهن و نيز وجود رابطي در ذهن، داراي مابازاء مسانخ و مناسب ذهني است. 4. بر مبناي نظريه صدرالمتألهين، معقول‌هاي فلسفي، داراي مابازاء و محكيٌ عنه مسانخ با مفهوم هستند كه از آن حكايت مي‌كنند و بر آن منطبق مي‌شوند.