ارجاع علم حصولي به علم حضوري از نظر علامه‌ طباطبايي

از مباحث مهم معرفت‏شناسي، مبنا پيدا كردن براي علم و معرفت است؛ مبنايي كه ضمانت صحت داشته باشد و ضمانت آن ذاتي باشد و از غير كسب نكرده باشد. از جمله اين مبناگروي، ارجاع علوم حصولي به علم حضوري است كه از سوي مرحوم علامه‌طباطبايي برجسته و تبيين شد و دستاوردهاي مهم معرفت‏شناسي دارد؛ به‏ويژه با توجه به توسعه آن از سوي شاگردان ايشان همچون شهيد مطهري. از جمله اين ارجاعات، ارجاع مفاهيم فلسفي به علوم حضوري است كه مفهوم علت و معلول از اين دسته مفاهيم است؛ مفاهيمي كه از سوي هيوم ساخته ذهني و از سوي كانت قالب ذهني پنداشته شد و معرفت‏شناسي را به سمت شكاكيت و نوعي نسبيّت كشاند. با ارجاع اين دسته از مفاهيم به علم حضوري، قضاياي برآمده از اين دسته مفاهيم ضمانت صحت مي‏يابد و مي‌تواند ناظر به واقع باشد؛ هر چند بدون اين ارجاع نيز اصل عليّت و بديهيات اوليه بشر قابل دفاع است كه نوشتاري جدا مي‌طلبد و اصل مطلب در كلمات فارابي آمده است. از ديگر موارد ارجاع، ارجاع محسوسات ظاهري به علم حضوري است كه تبيين روشني بود بر دو مطلب: 1. خطا در احساس نيست، بلكه خطا در تطبيق است. 2. محسوسات جهت مطابقت به تبيين نياز دارند و به صرف احساس نمي‌توان به‏طور قطع گفت امر محسوس در خارج موجود است يا چه ويژگي‏اي دارد.