ارزيابي امكان احياء مخزن سد آرباتان هريس با اجراي پتوي رسي

نشت آب از بدنه و مخزن سد، يكي از مشكلات جدي در احداث آنها مي باشد كه علاوه بر خسارت هاي مالي، مي­تواند تبعات منفي زيست محيطي و اجتماعي زيادي نيز به همراه داشته باشد. سد آرباتان شهرستان هريس، يكي از سدهايي است كه در حوضه آبريز درياچه اروميه واقع شده است و به دليل عدم انجام مطالعات دقيق ، دچار پديده نشست شده و نهايتاً غيرقابل استفاده گرديده است. بررسي محل احداث سد نشان مي­دهد كه مخزن آن بر روي رسوبات تبخيري قرار گرفته و نفوذ آب باعث ايجاد تعدادي فروچاله و كانال­هاي فرار آب در لايه­هاي زيرين شده و در نهايت موجب تخليه آب سد گرديده است. هدف از اين مقاله، امكان سنجي فني و اقتصادي احياي دوباره اين سد با استفاده از پتوي رسي براي پوشش كف مخزن آن مي­باشد. براي اين منظور، پس از شناخت خصوصيات زيرسطحي مخزن، مدلسازي عددي با استفاده از نرم افزارSEEP/W انجام مي­شود. همچنين با استفاده از روش بنت، ميزان تراوش آب، در حالتي كه سد داراي پتوي رسي مي­باشد، تعيين مي­گردد. بررسي نتايج حاصل از دو روش عددي و بنت نشان مي­دهد كه مقدار تراوش آب از مخزن سد پوشيده با پتوي رسي، به ترتيب برابر 23569 و 584000 مترمكعب در مدت 180 روز خواهد بود. بنابراين با وجود مقدار زياد تراوش، كارآيي اين روش براي احياي اين سد مفيد و راهگشا نخواهد بود. بطور كلي اين حجم نشت ممكن است منجر به گسيختگي دوباره بدنه سد و پتوي رسي گردد.