ارزيابي اثرات زيست محيطي فلزات سنگين آزاد شده از كانسار پورفيري مس – موليبدن در منطقه هفت چشمه، شمال غرب ورزقان آذربايجان شرقي

كانسار پورفيري مس موليبدن هفت‌چشمه در 28 كيلومتري شمال غرب شهرستان ورزقان در استان آذربايجان شرقي واقع شده است. به­منظور ارزيابي ويژگي­هاي هيدروژئوشيميايي و غلظت برخي فلزات سنگين در منابع آب منطقه، تعداد 14 نمونه از آب­هاي زيرزميني (چشمه و سطوح نشتي) و 10 نمونه از آب سطحي منطقه جمع­آوري و غلظت كاتيون­ها و آنيون­هاي اصلي (Mg, Na, K, Ca, SO4, HCO3, CO3, Cl ) و نيز فلزاتZn, Pb, Mo, Cu  درآن­ها تعيين شد. بررسي­هاي كيفي اين نمونه­ها نشان داد بيشتر نمونه­هايي كه از محدوده توده كانسار برداشته شده داراي pH پايين تر از 5 مي باشد، كه نشان دهنده آزاد شدن عناصر از سازند­ها و كاني­ها شده و كيفيت آب را از نظر مصارف شرب، كشاورزي و صنعتي پايين آورده است، اما با دور شدن از كانسار در جهت جريان، غلظت آلاينده­ها كم و كيفيت آب در منابع مذكور افزايش مي­يابند. غلظت Pb و Mo در نمونه­هاي نزديك كانسار (35 درصد نمونه­ها) بالاتر از حد استاندارد ولي غلظت Cu  وZn در تمامي نمونه­ها پايين­تر از حد استاندارد بود. مقادير شاخص آلودگي فلزات سنگين (HPI) و شاخص فلزي (MI) نشان دادند كه آب سطحي و زيرزميني ايستگاه­هاي نزديك كانسار (30 درصد نمونه­ها) غير قابل آشاميدن بوده و براي سلامتي انسان مضر مي­باشد. همبستگي غلظت فلزات Cu, Zn و Pb  به­جز موليبدن با pH منفي بوده و غلظت اين فلزات سنگين در زهاب كانسار با  كاهشpH  افزايش يافت. نتيجه اين تحقيق لزوم انجام مطالعات بررسي اثرات زيست محيطي اين كانسار پيش از بهره­برداري آن را نشان مي­دهد.