پهنه‌بندي زماني مكاني اقليم بارش ايران و انتخاب ايستگاه‌هاي شاخص با روش‌هاي آماري چند متغيره

در اين مطالعه، جهت پهنه­بندي نواحي بارش كشور، از اطلاعات 31 ايستگاه هواشناسي همديد در دوره آماري 20101987 استفاده شد. براي اين منظور، داده­هاي هر ماه استاندارد شده و در ماتريس با ابعاد (n*m) كه در آن n تعداد ايستگاه­ها (31) و m تعداد ما­ه­ها (12) است، نوشته شدند. تجزيه به مولفه­هاي اصلي (PCA) روي ماتريس مذكور انجام شد. با توجه به معيار دارا بودن مقدار ويژه بالاي يك، مولفه­هاي اصلي انتخاب شدند. آنگاه مقادير امتيازات مولفه­هاي اصلي (PCS) براي مولفه­هاي منتخب محاسبه شد. اين مقادير، به­عنوان ورودي روش تجزيه خوشه­اي با روش وارد استفاده شد. آنگاه با توجه به نمودار خوشه­اي، اقليم­هاي بارش كشور تشخيص داده شدند. براي پاسخ به اين سوال كه كدام ايستگاه­ها مي­توانند به­عنوان نماينده اقليم بارش هر منطقه باشند، از روش پروكراستس (PA) استفاده شد. افزون بر اين، از همين روش براي انتخاب ماه­هايي كه بارش آن­ها معرف بارندگي در كل سال است، استفاده شد. نتايج نشان داد كه سه مولفه اصلي اول، 97 درصد واريانس كل داده­ها را توجيه مي­كند. براساس مولفه­هاي منتخب، در كل كشور، شش ناحيه بارشي متمايز تشخيص داده شد. همچنين روش PA نشان داد كه بارش ماه­هاي مه، اوت و دسامبر، تقريبا كل اطلاعات بارش سالانه را دربر دارند. همچنين معلوم شد كه هفت ايستگاه واقع در نقاط مختلف كشور شامل زاهدان، تهران، اروميه، ايلام، ياسوج، گرگان و رشت مي­توانند به­عنوان ايستگاه­هاي شاخص در نظر گرفته شوند. اين ايستگاه­ها %87 واريانس كل داده­هاي ايستگاه­هاي كشور را دربر داشتند.