انتخاب مناسب‌ترين تناوب زراعي بر اساس ارزيابي شاخص‌هاي مختلف كيفيت خاك در حاشيه رود ارس

ارزيابي كيفيت خاك براي توليد پايدار محصولات كشاورزي ضروري بوده و بايد به­تواند اطلاعاتي در ارتباط با تصميم­گيري ارائه دهد. به اين علت شاخص­هاي كيفيت خاك به­عنوان معيارهاي ارزيابي معرفي شده است. اين تحقيق به­منظور تعيين تناوب زراعي مناسب براساس شاخص­هاي مختلف كيفيت خاك در منطقه پارس آباد واقع در استان اردبيل انجام شد. سه قطعه زمين همجوار تحت كشت برنج كه كشت دوم آن­ها به­صورت آيش، گندم و شبدر بوده و براي حداقل ۴ سال متوالي تحت اين تناوب زراعي قرار داشتند، انتخاب شدند. نمونه­برداري از خاك به­صورت تصادفي و از عمق0 تا 50 سانتي­متري (در هر قطعه ۳۰ نمونه) پس از برداشت كشت دوم انجام گرفت. تحليل­هاي آماري بيانگر اين است كه تمامي متغيرها از توزيع نرمال برخوردار بوده و در بين پارامترهاي مختلف واكنش خاك و كربن توده زنده ميكروبي به­ترتيب داراي كمترين و بيشترين ضريب تغييرات در سه تناوب انتخابي است. نتايج تجزيه واريانس و مقايسه ميانگين­ها بيانگر اختلاف معني­دار بين شاخص­هاي كيفيت خاك در تناوب­هاي مختلف زراعي مي­باشد. مقدار ماده آلي، نيتروژن كل، تنفس ميكروبي، كربن توده زنده ميكروبي، ظرفيت تبادل كاتيوني، ميانگين وزني قطر خاكدانه­ها در تناوب برنجشبدر به­طور معني­­داري بيشتر از ساير تناوب­ها بود. اما ويژگي­هاي جرم مخصوص ظاهري و بافت خاك اختلاف معني­دار در تناوب­هاي مختلف زراعي نشان نداد. نتايج كلي پژوهش حاضر نشان داد كه تناوب زراعي برنج در طولاني مدت با خانواده بقولات مانند شبدر كيفيت خاك را بهبود مي­بخشد.