تعيين پتانسيل آلودگي آبخوان تحت‌فشار دشت تبريز

تعيين نواحي مستعد آلودگي در آبخوان­­هاي محبوس كمتر مورد توجه قرار گرفته است. به­طوريكه اين پژوهش اولين مورد از اين مطالعات در ايران بوده و بر روي آبخوان تحت­فشار دشت تبريز انجام شده است. اين آبخوان در معرض آلودگي بوسيله آلاينده هاي مختلفي مي­باشد كه ممكن است از مناطق مسكوني، صنعتي و يا كشاورزي آزاد شوند.  ابتدا با استفاده از اطلاعات لاگ­هاي اكتشافي و خصوصيات هيدروشيميايي آبخوان، دو سفره آزاد و تحت­فشار از هم تفكيك گرديد. به­منظور ارزيابي آسيب­پذيري آبخوان تحت­فشار پنج پارامتر هيدروژئولوژيك مؤثر بر آلودگي آب­هاي زيرزميني (سطح پيزومتريك، محيط آبخوان، فاصله مرز سفره تحت­فشار از سفره آزاد، هدايت هيدروليكي، انديس پتانسيل آلودگي كل سفره آزاد) معرفي و استفاده گرديد. از تلفيق خطي نقشه­هاي رستري مربوط به پارامترهاي فوق با استفاده از تكنيك­هاي همپوشاني ، ميزان انديس نهايي براي كل منطقه بين 202 و47 برآورد گرديد. نتايج مدل نشان داد كه بخش شمال شرقي و شرق آبخوان آسيب­پذيري زياد را شامل مي­شود و به­جز بخش­هاي كمي در غرب منطقه و قسمت­هاي جنوب منطقه مورد مطالعه كه در محدوده با خطر آلودگي كم و كم تا متوسط قرار مي­گيرد، ساير قسمت­ها داراي آسيب­پذيري متوسط تا زياد است. در نهايت مدل به­كمك نقشه پراكندگي مقادير نيترات صحت­سنجي گرديد و با بررسي ارتباط مكاني بين كاربري اراضي و نقشه آسيب پذيري مشخص شد بيشتر نواحي تحت خطر ناشي از منابع آلودگي انساني مي­باشند. در نهايت پيشنهاد مي­شود نظارت بيش­تري بر آلايندگي واحد­هاي صنعتي در مناطقي با آسيب­پذيري بالا اعمال شود و از استقرار واحد­هاي صنعتي جديد اجتناب گردد.