تقدم نفس بر بدن از ديدگاه ابن‌سينا، شيخ اشراق و صدرالمتألهين

ابن‌سينا، شيخ اشراق و صدرالمتألهين در باب نفس و نحوه تحقق آن دو بيان متفاوت دارند؛ در بيان نخست نفس را حادث و حدوث آن را همراه با بدن يا به عين حدوث بدن مي‌دانند؛ اما بيان ديگري نيز دارند كه صراحتاً يا تلويحاً وجود نفس را قبل از بدن مي‌شمارند و به گونه‌اي سخن مي‌گويند كه قِدم نفس از آن برداشت مي‌شود. عدم نگاه جامع به مجموعه آموزه‌هاي آنها سبب خواهد شد كه آنها را به تناقض‌گويي متهم كنيم؛ اما نگاه جامع به آموزه‌هاي آنها ما را به دركي عميق‌تر از مسئله نفس و نحوه تحقق آن در عالم ماده مي‌رساند. بر‌اين‌اساس عوالمي عقلي، مثالي و مادي براي نفس در نظر مي‌گيريم و وجود نفس قبل از بدن را ناظر به عوالم مثال و عقل، و وجود مادي نفس را مختص عالم ماده خواهيم دانست.