رهيافت تطبيقي به ماده‌انگاري نفس در كلام اسلامي و فيزيكاليسم در فلسفه ذهن

در ميان متكلمان اسلامي از گرايش‌هاي گوناگون اشعري، معتزلي و اهل حديث گرفته تا برخي متكلمان اماميه، ديدگاهي مطرح است كه نفس انساني را جسماني و مادي تفسير مي‌كند. در ميان اين گرايش‌هاي كلامي برخي نفس را جسم لطيف، برخي جزء اصلي بدن و برخي عرض مي‌انگارند، و گروهي اصل وجود نفس را انكار كرده، آن را همين بدن و هيكل محسوس مي‌دانند. در عرصه فلسفه ذهن نيز گرايش‌هاي فيزيكاليستي گوناگوني مطرح است كه نفس يا ذهن انسان را به مغز يا كاركرد يا رفتار تحويل برده‌اند. از اين ديدگاه‌ها به «اين هماني ذهن و مغز»، «كاركردگرايي» و «رفتار گرايي»، ياد مي‌شود. در اين مقاله پس از تبيين ديدگاه‌هاي ماده‌انگاري نفس در كلام اسلامي و مقايسه اجمالي آن با نظريات فيزيكاليستي در فلسفه ذهن، مباني و زيرساخت اين ديدگاه‌ها كاويده شده و پيامدها و لوازم مشترك ميان آنها مانند هويت شخصي، حقيقت مرگ، حيات برزخي، آثار شگفت‌انگيز نفس، كرامت انسان، استخراج شده است.