الگوي سياست خارجي انگليس در خليج فارس (قرون هجدهم و نوزدهم ميلادي)

امپراتوري بريتانيا طي چند قرن از آغاز قرن هفدهم تا پايان قرن بيستم ميلادي، قدرت برتر در خليج فارس بود. انگليس براي حفظ برتري قدرت و منافع خود در منطقه از هيچ كوششي فروگذاري نمي‌كرد و براي تأمين اين اهداف، ابزارها و الگوهاي مشخصي داشت. ايران يكي از كشورهاي مهم منطقه بود كه انگليس از اوايل قرن هفدهم ميلادي روابط ويژه با آن برقرار كرد. كيفيت اين روابط به قدرت حكومت مركزي در ايران بستگي داشت، علاوه بر اينكه تحت تأثير تحولات و رقابت‌هاي بين المللي نيز بود. اگر بپذيريم كه سياست خارجي داراي عناصر مستمر و مداوم در كنار عناصر تغييرپذير است، بايد گفت كه شناخت الگوهاي رفتاري انگليس و ابزارهاي به‌كار رفته در طول تاريخ اهميت خاص دارد و بررسي ريشه‌ها مي‌تواند در فهم سياست‌هاي امروز اين كشور راهگشا باشد. سؤال اصلي پژوهش حاضر اين است كه اهداف و الگوهاي سياست خارجي امپراتوري بريتانيا و حضور اين كشور در خليج فارس چه بوده است؟ فرضيه اين است كه بريتانيا از الگوي ويژه و منحصر به‌فردي براي ايجاد و گسترش الگوي استعماري و هژمونيك منطقه‌اي خود بهره مي‌برد و آن به‌كارگيري نيروهاي مختلف سياسي، اقتصادي و نظامي و استفاده از نيروهاي منطقه‌اي و محلّي براي پيشبرد اهداف خود در منطقة خليج فارس بود.