تقابل سياست ايران و انگليس در بلوچستانِ دوره قاجار

در تاريخ روابط خارجي ايران، تحولات بلوچستان طي دوره قاجار از جنبه‌هاي مختلف داراي اهميت است. بلوچستان آخرين بخش از ايران بود كه دولتمردان قاجاري قصد گسترش قدرت خود در آن را داشتند و اما برخلاف ساير نواحي ايران، تسلط تدريجي دولت مركزي در بلوچستان با مخالفت خارجي روبه رو شد. انگليسي‌ها كه در هند حضور داشتند و تسلط‌شان بر هند در حال كامل شدن بود، به مقابله با نفوذ ايران برآمدند. در اين مقاله، نحوه تقابل سياست ايران و انگليس بر سرِ بلوچستان بررسي خواهد شد و به اين سه پرسش، پاسخ داده مي‌شود: دلايل تقابل اين دو دولت در بلوچستان چه بود؟ دولتمردان ايران در برابر انگليسي‌ها چه اقدامي كردند؟ آيا اين اقدامات مي‌توانست موحب حفظ منافع ايران در برابر انگليسي‌ها شود؟ مراجعه به اسناد و منابع معتبر، ضمن پاسخ به اين پرسش‌ها، فرازهايي از روابط خارجي ايران با تأكيد بر منطقه جنوب شرقي ايران را روشن مي‌كند و نتايج فعاليت‌هاي ديپلماسي دو دولت را در دوره مورد بحث آشكار مي‌سازد و بيان مي‌كند كه انگليسي‌ها با فعاليت‌هاي هوشمندانه ديپلماتيك، همواره برندگان اين عرصه تقابل سياسي بوده‌اند.