مرگ اختياري و تفاوت آن در نگرش عرفاني مولانا و انديشۀ فلسفي افلاطون

بي ­ترديد مرگ و گريزناپذير بودن آن و سرنوشت انسان پس از مرگ، بزرگ­ترين دغدغه انسان از آغاز پيدايش تاكنون بوده است. نوع نگاه دين و عرفان، و حكمت و فلسفه، در اين زمينه داراي مشتركات و تفاوت­ هايي است. در فلسفۀ ديالكتيكي افلاطون و در عرفان عاشقانۀ مولانا به‌ جز مرگ طبيعي و اجباري، از مرگ ديگري تحت عنوان مرگ ارادي نيز، به‌ صراحت يا تلويحاً سخن رفته است. مبناي رهيافت مولانا در اين زمينه نقلي بوده و مبتني‌ بر حديث: «مُوتُوا قَبلَ اَن تمُوتُوا» است. اما اساس ديدگاه افلاطون، عقلي و ديالكتيكي است. از اين رهگذر، اين مقاله در پي واكاوي گسترۀ معنايي مرگ ارادي در مفهوم فلسفي و عرفاني آن است. نيز وجوه تفاوت و اشتراك تلقي عرفاني مولانا و برداشت فلسفي افلاطون از مرگ ارادي در اين مجال تبيين مي­شود. نتايج حاصل نشان مي­دهد كه افلاطون و مولانا، هر دو، مرگ ارادي را نتيجۀ نوعي سلوك مي­دانند كه به قطع وابستگي مادي و جسماني و علايق دنيوي در عين زندگي اين­ جهاني منجر مي­ شود. راه­بردنِ سالك و فيلسوف به حقيقت عالم و پيوستن به خيرِ مطلق و هستي سرمدي، غايت آرماني در اين سير خواهد بود.