پيوند مسأله تفسيري تكليف در حد وسع و مسأله كلامي جبر و اختيار

The Link of the Exegetic Problem of "Duty to the Extent of Ability" and the Theological Problem of "Free Will and Determinism"

اين تحقيق مسأله پيوند معرفتي «تكليف در حد وسع» و «جبر و اختيار» و ابعاد آن در ميراث علمي تفسير و كلام را با رهيافت تاريخي-تطبيقي و با روش تحليلي-انتقادي بررسي مي­كند. از آنجا كه بحث از اين پيوند، در منابع تفسيري كلام­ گرا به ميان آمده است، اين تحليل برپايه ديدگاه ده مفسر مؤثر انجام مي ­شود. تحليل تاريخي –تطبيقي مفسران برپايه مباني كلامي در جبر و اختيار به تفسير آيات پنج­گانه وسع مي­ پردازد. معتزله اين آيات را دال بر نفي جبر و اثبات تفويض مي­ دانند. اشاعره متقدم به مفهوم ­سازي جديد از وسع مي­ پردازند تا آيات را با ديدگاه جبرگرايانه سازگار كنند. اشاعره متأخر به نظريه ­هاي جبرگرايي معتدل روي مي آورند. مفسران شيعه اين آيات را دال بر نفي جبر و تفويض مي­دانند. رهاورد اين پژوهش دستيابي به تمايز سه گونه پيوند تصوري، تصديقي و تأويلي است. با اين تمايز مي­ توان چالش­ هاي تاريخي كلام بنيان در تفسير آيات وسع را بين دو مسأله تكليف درحد وسع و جبر و اختيار تبيين كرد.

فاقد چكيده مي باشد