اثر قطر و طول قلمه ريشه بر تكثير ارقام خاردار و بي‌خار تمشك سياه

اين آزمايش با هدف بهينه‌سازي تكثير تمشك سياه، به‌صورت فاكتوريل در قالب طرح كاملاً تصادفي با عامل نخست شامل ارقام (بي‌خار معمولي، بي‌خار اوليه، خاردار زودرس و خاردار ميان‏رس) حاصل از كلكسيون تمشك، عامل دوم قطر قلمه ريشه (23 و 35 ميلي‌متر) و عامل سوم طول قلمه ريشه (6، 8، 10 و 12 سانتي‌متر)، در هفت تكرار در اسفند 1395 صورت گرفت. بعد از سه ماه نگهداري قلمه‌ها در ماسه مرطوب و زير سايه، صفات ريشه‏دهي و رشد حاصل از آن اندازه‌گيري‌ شد. نتايج ريشه‌دهي قلمه ريشه در ارقام خاردار و بي‌خار نشان داد كه رقم خاردار ميان‏رس، قطر 23 ميلي‌متر و طول 12 سانتي‌متر بيشترين طول ريشه را در گره نزدپاهنگ با ميانگين 123.43 ميلي‌متر داشت. ارقام بي‌خار معمولي و اوليه در طول 12 سانتي‌متر در هر دو قطر با ميانگين 71.42 درصد بيشترين درصد ريشه‌زايي را دارا بودند و اختلاف معنا‌داري با ساير تيمارها داشتند. ارقام بي‌خار در مقايسه با خاردار، به‏طور معنا‏داري از درصد زنده‌ماني (77.3 درصد) بهتري برخوردار بود. درحالي‌كه طول ريشه كمتر (51.8 سانتي‏متر) و ساقه كوتاه‌تري (46.07 سانتي‏متر) داشت. در رقم‌هاي بي‌خار، بيشترين درصد زنده‌ماني را بي‌خار معمولي و در بين خاردارها، رقم خاردار زودرس (64.58 درصد) ثبت كرد. نتايج نشان داد كه قطر 35 ميلي‌متر و طول 10 و 12 سانتي‌متر تأثير معنا‌داري در افزايش ريشه‌زايي قلمه‌ها داشت. تفاوت ژنتيكي ارقام و ميزان ذخيره مواد غذايي قلمه‏ها، بايد در تكثير تمشك سياه با قلمه ريشه مدنظر قرار بگيرد.