ارزيابي تنوع ژنتيكي و ارتباط آن با عوامل جغرافيايي در جمعيت‌هاي گندم ديپلوئيد وحشي (Triticum boeoticum) بر اساس خصوصيات مورفولوژيكي

در اين تحقيق، تنوع ژنتيكي نود ژنوتيپ متعلق به دوازده گندم ديپلوئيد (Triticum boeoticum) جمع‌آوري شده از غرب و شمال غرب ايران در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با دو تكرار مورد ارزيابي قرار گرفت. هر كرت آزمايشي داراي يك خط كاشت به طول نيم متر و عرض بيست سانتي‌متر بود. تعداد پانزده صفت زراعي و مورفولوژيكي در طول فصل زراعي ارزيابي شد. بر اساس نتايج تجزيه واريانس صفات، بين ژنوتيپ‌هاي موردمطالعه از نظر كليه صفات اختلاف معني‌داري در سطح احتمال 1% وجود داشت. عملكرد دانه با كليه صفات به جز شاخص برداشت همبستگي معني‌داري داشت و بيشترين همبستگي آن با صفات بيوماس، تعداد پنجه بارور و تعداد كل پنجه مشاهده شد. رگرسيون چندگانه نشان داد كه تعداد پنجه‌هاي بارور، طول برگ، عرض برگ و وزن دانه در سنبله اصلي بيشترين تأثير مستقيم را روي عملكرد دانه در بوته داشتند. تجزيه به عامل‌ها، سه عامل سنبله اصلي و برگ، عملكرد و اجزاي آن و عامل رسيدگي را مشخص كرد كه در مجموع 77.38 درصد از تغييرات را توجيه ‌كردند. همبستگي كانونيك عرض جغرافيايي را به‌عنوان تأثيرگذارترين عامل جغرافيايي و صفات عرض برگ، طول برگ، طول سنبله و تعداد سنبلچه را به‌عنوان صفاتي كه بيشتر تحت تأثير عوامل جغرافيايي هستند معرفي كرد. به‌طوركلي تنوع بالايي از نظر صفات مطالعه‌شده در ژنوتيپ‌هاي مورد‌بررسي مشاهده شد و استان‌هاي كردستان، آذربايجان غربي و كرمانشاه به‌عنوان نواحي متنوع جغرافيايي شناخته شدند.