بررسي اثر غلظت سورفكتانت بر اصلاح زئوليت در حذف نيترات و شبيه‌سازي آن با مدل‌هاي سينتيكي و ANFIS در ستون با بستر ثابت

حذف نيترات به‌منظور استفاده مجدد از زهاب كشاورزي، كنترل تغذيه‌گرايي و كاهش اثرات محيط‌زيستي، اهميت زيادي دارد. براي اين منظور اثر اصلاح زئوليت با غلظت‌هاي سورفكتانت (HDTMABr) به مقدار 0، 10، 15، 20 و 25 ميلي‌گرم در ليتر با ستون‌هايي با ارتفاع 30 سانتي‌متر و قطر 32 ميلي‌متر مورد آزمايش قرار گرفت. به‌منظور مدل‌سازي منحني شكست ستون جذب نيز مدل‌هاي سينتيكي بوهارتآدامز، توماس و دزپاسخ اصلاح شده به‌علاوه مدل هوش مصنوعي ANFIS مورد ارزيابي قرار گرفتند. نتايج نشان داد با افزايش ظرفيت جذب تعادلي از 07/0 به 74/0 ميلي‌گرم در گرم، زمان شكست و اشباع نيز افزايش مي‌يابند. اصلاح زئوليت طبيعي با غلظت 25 ميلي‌گرم در ليتر سورفكتانت، به‌عنوان بهترين سطح غلظت سورفكتانت انتخاب شد. در بين مدل‌هاي جذب، مدل توماس و مدل دزپاسخ اصلاح شده قادر به پيش‌بيني ضرايب ديناميكي جذب بودند ولي مدل دزپاسخ اصلاح شده، كارايي و دقت بالاتري نشان داد. نتايج پژوهش حاكي از آن است كه افزايش غلظت سورفكتانت، منجر به افزايش ظرفيت جذب تعادلي مي‌شود. سيستم استنتاج عصبيفازي تطبيقي با ميانگين خطاي نسبي 3/23 درصد، جذر ميانگين مربعات و خي دو 9/3 و 2/7، كارايي بالاتري نسبت به مدل دزپاسخ اصلاح شده و در مجموع نسبت به مدل‌هاي رياضي جذب از خود نشان داد.