ارزيابي يكپارچه سامانه منابع آب خراسان جنوبي در سطح استراتژيك با استفاده از چارچوب هدفگرا (GOF)

يكي از مهم‌ترين مراحل برنامه‌ريزي و اجراي مديريت يكپارچه منابع آب، ارزيابي سامانه‌هاي منابع آب است. در ارزيابي يكپارچه مي‌بايست مشكلات سامانه شناسايي شده و روابط علت و معلولي مشخص ‌گردند. اما از آنجا كه معمولا سطوح مختلف در ارزيابي، به خصوص سطح استراتژيك كمتر مورد توجه قرار مي‌گيرد، روابط علت و معلولي به درستي تعيين نمي‌شود كه مي‌تواند مدل‌سازي، سياست‌گذاري و در نهايت مديريت سامانه را دچار اشكال كند. در تحقيق حاضر از چارچوب هدفگرا در سطح استراتژيك براي ارزيابي يكپارچه استفاده مي‌شود. چارچوب هدفگرا شامل بخش‌هاي مقياس، دامنه، بعد، زمينه كلي، زمينه و زيرزمينه‌ها مي‌باشد. با درنظر گرفتن اين بخش‌ها، روابط علت و معلولي سامانه مشخص گرديده و بر اساس آن نشانگرهاي لازم براي ارزيابي مشخص مي‌شوند. براي بررسي عملي اين چارچوب استان خراسان جنوبي مورد مطالعه قرار مي‌گيرد. پس از تعيين نشانگرها، مقادير آنها كمي شده و روند هريك مورد بررسي قرار مي‌گيرد. نتايج نشان مي‌دهد گرچه در بخش كشاورزي افزايش برداشت وجود داشته، اما توليد و ارزش افزوده در واحد سطح روند كاهشي نشان مي‌دهد. به عبارتي آب اضافي برداشت شده، براي افزايش سطح زير كشت بوده است، در حالي‌كه كارايي روند كاهشي داشته است. در مورد محصولات باغي كه سياست‌گذاري‌ها در جهت افزايش سطح زير كشت آنها بوده است روند نزولي توليد در واحد سطح كاملا قابل توجه است. اثرات اين ضعف‌ها در بخش‌هاي ديگر يعني اقتصادي و اجتماعي شامل كاهش اشتغال در بخش كشاورزي و مهاجرت از روستا به شهر ديده مي‌شود.