اثر تغييرات اقليمي و انساني بر آبدهي رودخانه راوند با استفاده از مدل ون‌لون

خشكسالي و كم‌آبي دو واژۀ كليدي در مديريت منابع آب محسوب مي‌شوند. وقوع خشكسالي به عنوان يك بلاي طبيعي در مقياس بزرگ، خارج از كنترل مديران منابع آب است. در مقابل آن كم‌آبي ناشي از استفادۀ فزآينده و بي‌رويه از منابع آب است ولي با تصميم‌هاي درست مديريتي جهت حفاظت از منابع آب مي‌تواند تحت كنترل درآيد. امروزه، در اغلب موارد اين دو پديده هم‌زمان حادث شده و باعث كمبود و بحران در منابع آب موجود مي‌شوند. در اين مقاله با كمك يك مدل مفهومي بيلان آب در ساختاري مشاهداتيمدل‌سازي، اثرات خشكسالي و كم‌آبي در يك حوضه آبخيز تفكيك مي‌شود. اين ساختار توسط (Van Loon and Van Lanen, 2013) پيشنهاد شد به نحوي كه امكان شبيه‌سازي عكس‌العمل هيدرولوژيكي حوضه را بدون تأثير فعاليت‌هاي انساني مقدور مي‌سازد. اين ساختار ابتدا به واسنجي مدل هيدرولوژيك حوضه در دوره‌اي كه متأثر از فعاليت‌هاي انساني نيست مي‌پردازد. سپس در مقايسه با دوره‌اي كه حوضه تحت تاثير تلفيق عوامل انساني و نوسان‌هاي طبيعي است، سهم اين دو عامل را از يكديگر جدا مي‌كند. نتايج نشان داد علي‌رغم اينكه در فاصلۀ بين سال‌هاي آبي 1380-1379 تا 1391-1390 كاهشي نزديك به 12 درصد در مقدار بارش ماهانه نسبت به دورۀ بلندمدت 1352-1351 تا 1379-1378 اتفاق افتاده، تااندازه‌اي حداقل‌هاي زيست محيطي اكوسيستم برآورد شده و علت عمدۀ كم آبي، فعاليت‌هاي گسترده انساني است. علاوه بر آن، در سال‌هاي پرآبي دوره مورد بررسي، هم‌چنان كاهش محسوس دبي مشاهده مي‌شود.