روند تغييرات زماني ردپاي اكولوژيكي غذا در ايران و ارزيابي سناريوهاي آينده

در اين پژوهش روند تغييرات ردپاي اكولوژيكي غذا و كل، ظرفيت زيستي و كمبود اكولوژيكي ايران در فاصله سال‌هاي 13921370 شمسي مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت و بر اساس روند‌هاي بدست آمده مقدار اين شاخص­ها براي سال 1404 شمسي پيش‌بيني شد. نتايج نشان داد كه ردپاي كل و ردپاي غذاي كشور در طي دوره مطالعه به ترتيب به ميزان 3/3 و 9/2 درصد در سال افزايش يافته و با تداوم اين روند تا سال 1404 شمسي به­ترتيب به 34/3 و 05/1 هكتار جهاني به ازاء هر نفر خواهند رسيد. ظرفيت زيستي كشور در سال 1392 معادل 82/0 هكتار جهاني به ازاء هر نفر بدست آمد كه كمتر از ظرفيت زيستي جهان (8/1 هكتار جهاني بر نفر) و ميانگين خاورميانه و آسياي مركزي (92/0 هكتار جهاني بر نفر) مي‌باشد. از كل ظرفيت زيستي كشور 47% مربوط به اراضي زراعي و 30 درصد مربوط به جنگل‌ها و مراتع مي­باشد. تغييرات زماني ظرفيت زيستي كشور روندي افزايشي با شيبي اندك دارد و پيش‌بيني مي‌شود كه تا سال 1404 شمسي به 85/0 هكتار جهاني به ازاء هر نفر برسد. كمبود اكولوژيكي كشور (تفاضل ردپاي اكولوژيكي از ظرفيت زيستي) كه در سال 1370 معادل 7/0 هكتار جهاني به ازاء هر نفر بوده با رشد سالانه 9/5 درصدي در سال 1392 شمسي به 9/1 هكتار جهاني رسيد و پيش‌بيني مي‌شود كه تا سال 1404 شمسي به 5/2 هكتار جهاني به ازاء هر نفر افزايش يابد. تعادل بين ميزان مصرف و توليد مواد غذايي و ردپاي غذاي كشور در سال 1404 شمسي بر اساس چهار سناريو مبتني بر مقادير مختلف مصرف فرآورده‌هاي دامي (گوشت و لبنيات) مورد ارزيابي قرار گرفت. در تمامي سناريوها با افزايش مصرف فرآورده‌هاي دامي عدم تعادل بين توليد و مصرف شديدتر شد و در نتيجه شاخص خودكفايي غذايي كشور كاهش و ردپاي غذا افزايش يافت. نتايج نشان داد كه افزايش كارآيي مصرف منابع (آب و نيتروژن) به ميزان 20% نسبت به مقدار فعلي باعث بهبود شاخص خود كفايي شده و ردپاي اكولوژيكي غذا را در كليه سناريوهاي آينده به ميزان قابل توجهي كاهش خواهد داد.