بررسي ارتباط بين مقياس و تنوع فعاليت‌هاي توليدي با بهره‌وري عوامل توليد (مطالعه موردي: دشت ماهيدشت)

با توجه به اهميت تنوع‌زيستي و تنوع فعاليت‌هاي توليدي در پايداري بوم‌نظام‌هاي كشاورزي و نقش مقياس توليد و صرفه‌هاي اقتصادي ناشي از آن، مطالعه حاضر به بررسي ارتباط بين تنوع و مقياس توليد با بهره‌وري عوامل توليد دشت ماهيدشت استان كرمانشاه پرداخته است. براي اين منظور، 210 پرسشنامه در سال 1394 به روش نمونه‌گيري خوشه‌اي دومرحله‌اي تكميل و آمار و اطلاعات مورد نياز جمع‌آوري شده است. از شاخص ترنكوئيست تيل براي محاسبه بهره‌وري جزيي، چندگانه و كل عوامل توليد، از شاخص آنتروپي مركب براي محاسبه سطح تنوع و از شاخص مقداري تعداد دام و كل زمين كشت شده براي محاسبه مقياس توليد استفاده و با بكارگيري آزمون مقايسه ميانگين‌ها اين بررسي صورت گرفته است. نتايج مطالعه نشان مي‌دهد كه تنوع بيشتر تاثير مثبت و معناداري بر بهره‌وري كل عوامل توليد در بخش زراعي داشته و مقياس بزرگتر تاثير مثبت و معناداري بر بهره‌وري عوامل توليد در بخش دامي و كل مزرعه داشته است. همچنين مزارع با تنوع بيشتر تاثير مثبت و معنادار بر بهره‌وري جزئي كودهاي شيميايي، بهره‌وري چندگانه كود و سموم شيميايي و بهره‌وري چندگانه كود، سموم شيميايي و آب دارد. مزارع كوچك مقياس و با تنوع بالا بيش از ساير مزارع در حفظ و بهبود كيفيت محيط زيست عمل كرده و در راستاي افزايش بهره‌وري كل عوامل توليد بايستي مزارع، (به خصوص مزارع بزرگ مقياس) به سمت تنوع بيشتر پيش روند. بنابراين پيشنهاد مي‌شود با اعمال سياست‌هاي مناسب از سوي سياست‌گذاران و مروجان كشاورزي، مزارع تخصصي و بزرگ مقياس به سمت متنوع‌سازي فعاليت‌هاي توليدي رفته تا علاوه بر استفاده بهينه از منابع و امكانات توليدي، در راستاي كشاورزي پايدار و بهبود عملكرد محيط زيست گام مهمي برداشته شود.