تطبيق حكايت هبوط در دو حماسه‏ي شاهنامه‌ي فردوسي و بهشت گمشده‌ي ميلتون

پردازجان ميلتون در اثر حماسي خود، بهشت گم‌شده، به بيان و توصيف حكايت هبوط در داستان هبوط ابليس، هبوط آدم و هبوط روح مسيح در كالبدي خاكي پرداخته است. در توصيفات و تعاريف ميلتون علاوه بر جنبه‌هاي متفاوت هبوط، گاهي ديدگاه شاعر را در بيان لزوم و پيامدهاي هبوط بشر هم‌چون عشق، مرگ، برافروختن شعلۀ شهوت و نياز به توبه و تضرّع و هم‌چنين عظمت هبوط روح آسماني مسيح را در جسمي زميني و تأثير آن در رستگاري و جاودانگي نهايي بشر، مي‌توان ديد. در شاهنامۀ فردوسينيز هبوط، گاه معنوي و گاه عيني است؛ گاه متوجه شاهان و پهلوانان و گاه در پيوند با قلمرو‏هاي آنان و سرزمين‏هاي اساطيري و تاريخي است. افزون بر آن، اين حماسۀ ملّي، ريشه در اساطير و باورهاي اساطيري ايرانيان دارد. داستان آفرينش و نبرد بزرگ اساطيري ميان دو قطب اهورامزدا و اهريمن يا خير و شرّ (هم‌چون نبرد ميان خدا و شيطان در برخي از اديان زندۀ دنيا) كه بنياد اين باورهاي كهن را تشكيل مي‏دهد، و نيز درون‌مايه‏هاي اصلي برخي از داستان‏ها و شخصيت‌پردازي قهرمانان آن‌ها هم‌چون تهمورث، جمشيد و كاووس به گونه‏اي آشكار يا نمادين در بردارندۀ معاني آشكار و نهان هبوط است. اين پژوهش به بررسي جنبه‏هاي گوناگون هبوط در اين دو اثر حماسي مي‏پردازد.