پيوستگي امنيتي و بحران‌گريزي در روابط ايران و تركيه

روابط ايران و تركيه در دهه‌هاي اخير در مجموع روبه‌گسترش، اما در مقاطعي تحت‌تأثير اختلافات دو كشور سرد و غيردوستانه بوده است. اين نوسان‌ها باعث شكل‌گيري تببين‌هاي متفاوتي از روابط اين دو كشور در بين پژوهشگران سياست خارجي و روابط بين‌الملل شده است. هدف اين مقاله بررسي و تبيين پايايي روابط دو كشور علي‌رغم بروز اختلاف ميان آنها است. به عبارت ديگر پرسش اصلي اين است كه چرا ايران و تركيه در دهه‌هاي اخير علي‌رغم اختلافات بنيادي دچار تنش طولاني‌مدت با يكديگر نشده و همواره به تنش‌زدايي و همكاري روي آورده‌اند؟ در پاسخ، اين فرضيه طرح شده است: پيوستگي فرايندهاي امنيت‌زا و امنيت‌زدايي كه بر ايران و تركيه تأثير مي‌گذارند باعث شده كه دو كشور از بحراني‌شدن اختلافات ميان خود جلوگيري نمايند و به همكاري روي آورند. براي بررسي اين فرضيه از نظريۀ مجموعۀ امنيتي منطقه‌اي استفاده شد و شش عنصر مجاورت جغرافيايي، الگوي دوستي و دشمني، وجود دو بازيگر مؤثر، استقلال نسبي، وابستگي متقابل امنيتي، روابط فرهنگي تمدني و روابط اقتصادي در مناسبات ايران و تركيه مورد سنجش قرار گرفت. روش مورد استفاده در مقاله، روش تبييني است. يافته‌هاي مقاله نشان مي‌دهد كه علت جلوگيري از تنش‌هاي شديد و گسترش روابط دو كشور، به‌ويژه در زمينه‌هاي اقتصادي قرارداشتن آنها در يك مجموعه امنيتي بوده است.