تحليل و تبيين عملكرد پژوهشي اعضاي هيأت علمي با رويكرد آميخته و الگوسازي چند سطحي، مطالعه موردي: دانشگاه تهران

Analyzing and explaining the research performance of faculty members with mixed approach and multilevel modeling, case study: University of Tehran

هدف اصلي اين مقاله تحليل و تبيين عملكرد پژوهشي اعضاي هيأت علمي دانشگاه تهران با رويكرد تحقيق آميخته و تحليل چند سطحي است. براي اين منظور در بخش كمّي پژوهش، از روش نمونه‌گيري خوشه‌اي، ابتدا چهار پرديس علوم انساني، علوم اجتماعي و رفتاري، علوم پايه، فني و مهندسي و سپس 24 دانشكده از چهار پرديس و در مرحله بعد 335 نفر از اعضاي هيأت علمي به عنوان نمونه انتخاب شدند. از روش توصيفي – تحليلي و به كارگيري الگوسازي چند سطحي براي تحليل داده‌ها استفاده شد. براي تبيين يافته‌ها با استفاده از روش تحقيق كيفي و از طريق مصاحبه با اعضاي هيأت علمي سرآمد پژوهشي و صاحب‌نظر در ارزيابي عملكرد، نظرات آنان مورد تحليل محتوا قرار گرفت. نمونه‌گيري در اين مرحله هدفمند بوده و تا رسيدن به سطح اشباع ادامه داشت. نتايج تحليل‌هاي تجربي بيانگر آن است كه (1) عملكرد پژوهشي در دانشكده‌هاي مختلف از نظر آماري به طور معناداري متفاوت است و مقدار همبستگي درون واحدي 0.8 مؤيد احاطه ساختار سلسله مراتبي بر داده‌هاي آماري است و به‌كارگيري روش الگوسازي چندسطحي را ضروري مي‌نمايد. (2) متغيرهاي توضيحي مرتبه علمي و سنوات خدمت (پايه) اعضاي هيأت علمي در سطح اول و نوع دانشكده در سطح دوم مي‌توانند عملكرد پژوهشي اعضاي هيأت علمي را تبيين و پيش‌بيني نمايند. (3) متغير جنسيت اعضاي هيأت علمي رابطه معناداري با عملكرد پژوهشي نداشتند. يافته‌هاي حاصل از مصاحبه‌ها نشان مي‌دهند كه ارائه يك نظام واحد ارزيابي عملكرد پژوهشي براي اعضاي هيأت علمي دانشگاه‌، بدون توجه به تفاوت ماهيت رشته‌ها، كم توجهي به تجربيات جهاني در زمينه ارزيابي عملكرد و بدون در نظر گرفتن يك سيستم انگيزشي مناسب، سبب هدايت رفتار پژوهشي اعضاي هيأت علمي به سمت كمّيت‌گرايي در پژوهش، نوآوري ضعيف در پژوهش بدون توجه به مسئوليت اجتماعي شده است به طوري كه از نظر اعضاي هيأت علمي، دانشگاه از يك نظام ارزيابي عملكرد پژوهشي مناسب برخوردار نيست؛ به منظور برون‌رفت از اين چالش‌ مبتني بر يافته‌هاي پژوهش حاضر، پيشنهادهايي در بخش پاياني مقاله ارائه گرديد.