ارزيابي برخي از ژنوتيپ‌هاي گردو در غرب ايران براساس ويژگي‌هاي ريخت‌شناسي ميوه و نشانگر مولكولي RAPD

گردوي ايراني (Juglans regia L.) متعلق به خانواده گردوسانان (Juglandaceae) و يكي از مهم‌ترين محصولات خشكبار در ايران است. در پژوهش حاضر، برخي ژنوتيپ‌هاي جمع‌آوري‌شده گردو از مناطق مختلف غرب ايران براساس ويژگي‌هاي ميوه و نشانگر مولكولي RAPD ارزيابي شدند. بررسي حاضر در قالب دو آزمايش جداگانه انجام شد كه در آزمايش اول، توانمندي ژنتيكي 119 ژنوتيپ گردو براساس 29 ويژگي مربوط به دانه و مغز ارزيابي شد. نتايج اوليه ارزيابي ويژگي‌هاي مورفولوژيك ميوه نشان دادند تنوع زيادي در برخي از صفات مانند شكل ميوه، ضخامت پوسته سخت، قطر دانه و جدا‌شدن لپه از دانه در ژنوتيپ‌هاي بررسي‌شده وجود دارد و وزن دانه از 7 تا 8/19 گرم متغير بود. در آزمايش دوم، تنوع ژنتيكي بين 50 ژنوتيپ گردوي انتخابي با 13 نشانگر RAPD بررسي شد. درمجموع، 84 آلل از 13 مكان RAPD تكثير شد و اندازه آلل در محدوده 140 تا 2500 جفت باز متغير بود. تعداد آلل‌هاي مشاهده‌شده براي هر مكان در دامنه 4 (OPA18 و OPA13) تا 11 آلل (OPA09) با ميانگين 46/6 آلل متغير بود. شاخص اطلاعاتي شانون (I) براي مكان OPA09، زياد (20/3) و براي مكان OPA18، كمترين مقدار (7/0) بود و ميانگين آن بين همه مكان‌هاي RAPD، 66/1 ثبت شد. دامنه ضريب تشابه ژنتيكي جاكارد ميان ژنوتيپ‌ها از 08/0 تا 79/0 متغير بود. تجزيه خوشه‌اي با روش UPGMA براساس داده‌هاي RAPD، خويشاوندي ژنتيكي زيادي را بين ژنوتيپ‌ها نشان داد و در فاصله ژنتيكي 46/، به 5 گروه اصلي تقسيم شدند. نتايج كلي نشان دادند برخي از اين ژنوتيپ‌ها صفات مطلوبي دارند كه مي‌توانند منابع ژنتيكي باارزشي براي اصلاح گردو باشند.