محدوديت ها و راهكارهاي زراعي افزايش كارائي مصرف آب گندم در اراضي دشت آزادگان در استان خوزستان

دشت آزادگان در استان خوزستان و در انتهائي ترين نقطه حوضه آبريز كرخه قرار دارد. گندم آبي اصلي­ترين محصولي است كه در اين منطقه كشت شده و به دليل محدوديت­هاي آب و خاك، از جمله شوري و ماندابي اراضي، متوسط عملكرد آن از 5/1 تن در هكتار تجاوز نمي­كند. در اين پژوهش ابتدا شناخت و آگاهي از خصوصيات عمومي مزارع و عوامل و منابع كاهنده كارائي مصرف آب گندم در اراضي دشت آزادگان در جنوب حوضه كرخه به عمل آمد و سپس براساس اطلاعاتي كه به صورت كمّي طي دو سال تحقيق برداشته شد، راهكارهاي ترويجي كوتاه مدت و اقتصادي  براي بهبود كارايي مصرف آب مزارع گندم اين منطقه بررسي و راه‌حل­هايي پيشنهاد گرديد. نتايج نشان داد كه كارايي مصرف آب گندم در اين منطقه از 1/0 تا 2/1 كيلوگرم بر متر مكعب متغير است. مجموعه­اي از عوامل نظير شوري خاك، عمق سطح ايستابي، شوري آب زيرزميني، تعداد آبياري، مديريت توزيع آب در مزارع وسيع‌ و ساير مديريت­هاي زراعي در اين امر دخالت دارند. براي دستيابي به كارايي مصرف آب بالاتر توصيه مي­شود تا اقدامات زير در اين مزارع به عمل آيد: الف) روش آبياري مرسوم به روش كرتي، به نحوي كه كرت­ها به طور مجزا آبياري شوند تغيير يابد، ب)كرت‌بندي‌ها متناسب با شيب مزرعه ايجاد گردد، ج) آب بندهاي ثابت و كم هزينه براي كانال‌هاي آبگير مزرعه اي احداث گردد و د) اقدامات لازم براي آموزش زارعين و نظارت بر مديريت آنها به عمل آيد و امكانات و تمهيدات لازم براي اجرا نمودن توصيه‌هاي به زراعي از پيش تدوين شده توسط مراكز تحقيقاتي منطقه فراهم گردد.