مسائل و راهكارهاي مديريت مشاركتي و انتقال مديريت آبياري در چهار شبكه‌ آبياري كشور

واگذاري و تفويض امور مديريتي بهره‌برداري و نگهداري شبكه‌هاي آبياري و زهكشي از دستگاه دولتي به گروه‌هاي مصرف‌كننده آب در شكل‌هاي مختلف آن، يعني مديريت مشاركتي آبياري و انتقال مديريت آبياري به انجمن‌هاي آب بر فرايندي نسبتاً جديدي است كه در مديريت آب كشورها در حال وقوع مي‌باشد. اين مقاله به بررسي و ارزيابي پتانسيل‌ها، تمايلات، مشكلات، موانع و محدوديت‌هاي موجود در مشاركت آب بران و انتقال مديريت آبياري در چهار شبكه آبياري و زهكشي كشور (شبكه‌هاي اصفهان، درود زن، دز و قزوين) پرداخته است. اين كار از طريق مطالعه منابع علمي و فني موجود در رابطه با پروژه‌ها، آشنايي با مشكلات مديريتي و بهره‌برداري موجود آن از طريق مطالعه سوابق فني، گفتگو با مديران و كارشناسان دولتي، زارعين و آبياران و درنهايت تكميل پرسشنامه جامع تهيه‌شده براي اهداف موضوع، به اجرا درآمد. با مطالعه چهار شبكه فوق‌الذكر مشاهده شد تمايل كشاورزان به انتقال مديريت آبياري فقط براي سطوح پايين (شبكه‌هاي 3 و 4) مي­باشد و اعتماد كافي دو جانبه بين كشاورزان و دستگاه بهره‌بردار و برنامه‌ريزي كافي وجود ندارد. از طرف ديگر وجود خلاء قانوني و نبود راهكارهاي تشكيلاتي لازم براي برنامه‌هاي انتقال مديريت، كمبود فعاليت‌هاي فرهنگ‌سازي و آموزش و افزايش توان فني كشاورزان و بهره‌برداران، وجود ترديدهاي مختلف و عدم پيش­بيني قطعي براي شرايط بعد از انتقال مديريت ازلحاظ عملكرد، توليد و پايداري كشاورزي و تمايل و انگيزه اصلي از سوي كشاورزان براي موضوع انتقال مديريت آبياري، بهبود كيفيت و عدالت توزيع آب مي‌باشد، ازنظر كشاورزان نياز به نوسازي شبكه آبياري قبل از انتقال مديريت وجود دارد و همچنين حمايت­هاي دولت و ايجاد بستر­هاي قانوني، تشكيلاتي، لازم براي ارتباط تشكل‌هاي آب بر با ساختار دولتي ازلحاظ قانوني و تشكيلاتي در شبكه‌هاي انتقال مديريت يافته ضروري مي‌باشد.