تاثير محلول‌پاشي با عناصر آهن و روي بر عملكرد و قابليت فراهمي زيستي عناصر در ارقام گندم نان

به‌منظور بررسي نقش كودهاي نانو كلات آهن و روي بر عملكرد و غلضت عناصر دانه ارقام ديم گندم نان، آزمايشي در سال زراعي 95-1394 در مزرعه مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي مغان به‌صورت فاكتوريل بر پايه طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با 3 تكرار به‌اجرا درآمد. عامل اول محلول‌پاشي در چهار سطح شامل شاهد و محلول‌پاشي با آهن، روي و آهن + روي بودند و عامل دوم ارقام در چهار سطح شامل دو رقم آفتاب (G1)، كريم (G2) و دو ژنوتيپ جديد (G3 و G4) بودند. غلظت محلول‌پاشي آهن و روي به‌ترتيب با نسبت 2 و 1.5 در هزار در سه مرحله پنجه‌دهي، اوايل سنبله‌دهي و شيري بودن دانه‌ها صورت گرفت. ويژگي‌هاي مورد مطالعه شامل تعداد سنبلچه در سنبله، تعداد دانه در سنبله، تعداد دانه در سنبلچه، و وزن هزار دانه در سنبله اصلي، عملكرد دانه در متر مربع، غلظت روي، غلظت آهن، مقدار اسيد فيتيك و نسبت مولي اسيد فيتيك به روي و آهن دانه بودند. نتايج نشان داد كه رقم G3 به‌همراه ژنوتيپ G2 و G4 نسبت به رقم G1 به‌طور معني‌داري عملكرد بيشتر توليد كردند. اين افزايش عملكرد عمدتاً به علت تعداد سنبلچه بيشتر، تعداد دانه در سنبلچه بيشتر و يا هر دو بود. ارقام G1 و G2 غلظت روي دانه بيشتري در مقايسه با ژنوتيپ‌هاي جديد داشتند. كمترين مقدار اسيد فيتيك و نسبت مولي اسيد فيتيك به روي و آهن در رقم G1 و بيشترين مقدار آنها در ژنوتيپ G4 حاصل شد. بيشترين عملكرد دانه در متر مربع (400.7 گرم)، غلظت روي دانه (33.4 ميلي‌گرم در كيلوگرم) و غلطت آهن دانه (87.4 ميلي‌گرم در كيلوگرم) به‌ترتيب با كاربرد برگي آهن + روي، روي و آهن حاصل شد. كاربرد روي در مقايسه با ساير سطوح محلول‌پاشي كمترين مقدار اسيد فيتيك (6443.5 ميلي‌گرم در كيلوگرم) و نسبت مولي اسيد فيتيك به روي (19.1 ميلي‌گرم در كيلوگرم) را داشت. بنابراين، كاربرد عنصر آهن و به‌خصوص روي در مناطق ديم با بهبود قابليت فراهمي زيستي آهن و روي و عملكرد گندم مي‌تواند نقش زيادي در فراهمي عناصر روي و آهن مورد نياز داشته باشد.