برآورد عملكرد زعفران با استفاده از شاخص خشكسالي RDI (مطالعه موردي: استان خراسان جنوبي)

خشكسالي يك بلاي طبيعي و قابل تكرار است كه كليه اقليم‌ها را تحت تاثير قرار مي‌دهد اما فراواني وقوع آن در مناطق خشك و نيمه‌خشك ايران بيشتر است. با توجه به محدوديت منابع آب و غيرساختاري بودن خسارت‌هاي ناشي از خشكسالي، ايجاد يك سيستم نظارت و مراقبت دائمي بر اين پديده، پايش خشكسالي، اجتناب ناپذير است. شاخص‌هاي خشكسالي براي پايش خشكسالي و كاهش اثرات آن، استفاده مي‌‌شوند. از جمله شاخص‌هاي مزبور مي‌توان به شاخص شناسايي خشكسالي (RDI) اشاره نمود. لذا با توجه به شرايط خشك آب و هوايي استان خراسان جنوبي و سهم غيرقابل انكار آن در توليد زعفران كشور، در اين مقاله رابطه عملكرد زعفران و شاخص RDI در چهار شهر مستعد كشت و توليد زعفران مورد بررسي قرار گرفت. در اين راستا، شاخص RDI سه ماهه در بازه زماني 1393-1368 (25 سال آماري) در ايستگاه‌هاي سينوپتيك بيرجند، قاين، فردوس و نهبندان محاسبه و پس از مقايسه با عملكرد، رابطه رگرسيوني بين شاخص خشكسالي هر ماه با عملكرد تعيين شد. تجزيه و تحليل رگرسيوني و نتايج به دست آمده، علاوه بر تاييد وجود رابطه بين عملكرد زعفران و شاخص RDI، مويد اين نكته بود كه شاخص خشكسالي ماه‌هاي بهمن اسفند، اسفند فروردين، فروردين ارديبهشت در بيرجند و قاين؛ بهمن اسفند در فردوس و ماه‌هاي دي بهمن، بهمن اسفند، اسفند فروردين در نهبندان بر عملكرد زعفران موثر بودند. شديدترين خشكسالي در بيرجند و قاين در سال 1380-1379، 25 سال آماري مورد مطالعه، و در فردوس و نهبندان در سال 1379-1378 به وقوع پيوسته است به طوري كه در كليه ايستگاههاي مورد مطالعه، خشكسالي متوسط (بهنجار) بيشترين تداوم را داشته و وقوع آن به طور متوسط هر سه سال يكبار حتمي است.